КАСБ СТАНДАРТИ

Соғиш машиналари оператори ___________________________________________________________________________
касб стандарти номланиши 
	
Вазирликнинг 
рўйхатга олиш рақами	
Ташкилотнинг тадсиқловчи реквизитлари

I-БЎЛИМ. 
Умумий маълумотлар

Махсус ускуналарда сут соғиш ва сутга бирламчи ишлов бериш ишлари		А01.003	
(мутахассислик фаолияти турининг номланиши)	Дескриптор коди	

Мутахассислик фаолият турининг асосий мақсади:	
Чорвачилик комплекслари ва фермаларида сут соғиш ускуналари ёрдамида ҳайвонларни сутини соғиш	

Фаолият гуруҳи:

3131	Оператор 			

(ММСТ бўйича коди)	( номи)		(ММСТ бўйича коди)	( номи)	

Иқтисодий фаолият турларига киритилиши:	
01	Деҳқончилик ва чорвачилик, овчилик ва бу соҳаларда хизмат кўрсатиш	
01.4	Чорвачилик	
(ИФТК коди)		(иқтисодий фаолият турининг номланиши)

II-БЎЛИМ
Касб стандартига киритилган меҳнат вазифаларининг таснифи
(касбий фаолият турининг вазифалари харитаси)

Умумлаштирилган меҳнат вазифалари	Меҳнат вазифалари	
Код	Номланиши	Малака даражаси	Номланиши	Код	Малака даражаси	
A	Сут соғиш ускуна ва анжомларини ишга тайёрлаш	3	Сут соғиш ускуналарини ишга тайёрлаш	А/01.3	3	
			Сут соғиш ускуналарига техник хизмат кўрсатиш	А/02.3	3	
В	Согин ҳайвонлар елинига ишлов бериш	3	Елинни ювиш ва дорилаш	В/01.3	3	
			Елинни соғишга тайёрлаш.	В/02.3	3	
С	Ҳайвонларни машинада соғиш	3	Ҳайвонни сут соғиш ускунаси ёрдамида соғиш	С/01.3	3	
			Сут миқдори ҳисобини юритиш	С/02.3	3	
D	Сутга бирламчи ишлов бериш	3	Сут сифатини бирламчи баҳолаш ва  сиздириш	D/01.3	3	
			Сутни совитиш	D/02.3	3	
E	Соғиш ускуна ва анжомларини тартибга солиш	3	Сут соғиш ускуналарини тозалаш ва ювиш.	Е/01.3	3	
			Шаҳсий гигиена муложаларини бажариш	Е/01.3	3	

III-БЎЛИМ
Умумлаштирилган меҳнат вазифаси

3.1. Умумлаштирилган меҳнат вазифаси

Номланиши	Сут соғиш ускуна ва анжомларини ишга тайёрлаш	

Коди	А	Малака даражаси	3	

Лавозимларнинг эҳтимолий (тахминий) номланиши	Соғиш машиналари оператори	
Таълим ва ўқитишга талаблар	Ўрта махсус маълумот – малакали ишчиларни (хизматчиларни) тайёрлаш ўқув дастури.	
Амалий ишлар бўйича тажрибага талаблар	-	
Меҳнат қилишга рухсат бериш учун махсус талаблар	Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўл-йўриқ бериш (инструктаж ўтказиш)	

3.1.1. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Сут соғиш ускуналарини ишга тайёрлаш	

Коди	А/01.3	Малака даражаси	4	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Соғиш аппаратларини тўғри йиғилганлигини текшириш.	
	Соғиш аппаратини вакуум ўтказгичга улаш.	
	Пульсатор, коллекторлар тўғри ишлашини ва уламаларни герметик ҳолатини текшириш.	
Зарурий кўникмалар	Соғиш аппаратини ишлашга тайёрлаш, юргизиш ва ўчиришнинг усулларини билиш.	
	Созлаш ишларини бажариш.	
	Ювиш ва дезинфекция эритмаларини тайёрлаш.	
Зарурий билимлар	Соғиш аппаратларини йиғув бирликларини тузилиши ва ишлаш принципи.	
	Машинада соғиш технологияси.	
	Соғиш аппаратларини ишга тайёрлаш ва эксплуатация қилиш.	
	Соғиш аппаратлари билан ишлашда қўлланиладиган воситалар ва усуллар.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.1.2. Меҳнат вазифалари.

Номланиши	Сут соғиш ускуналарига техник хизмат кўрсатиш	

Коди	А/02.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Соғиш аппаратларининг пульсация частотасини текшириш.	
	Соғиш аппаратларини сочиш ва йиғиш.	
	Созлаш ишларини амалга ошириш.	
	Соғишдан олдин ва кейин соғиш аппаратларини ювиш.	
Зарурий кўникмалар	Соғиш машиналари хақида тушунчага эга бўлиш.	
	Соғиш аппаратларини ишлаш режимидан хабардор бўлиш, ишга тайёрлаш, юргизиш ва ўчириш усулларини билиш.	
	Соғиш аппаратларини созлаш ишларини бажариш.	
	Ювиш ва дезинфекция эритмаларини тайёрлаш.	
Зарурий билимлар	Соғиш аппаратлари, ускуналари ва мосламаларининг турлари	
	Соғиш аппаратларини йиғув бирликларини тузилиши ва ишлаш принципи.	
	Машинада соғиш технологияси.	
	Соғиш аппаратларини ишга тайёрлаш ва эксплуатация қилиш.	
	Соғиш аппаратларини ювиш ва дезинфекция қилишда қўлланиладиган воситалар ва усуллар.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.2. Умумлаштирилган меҳнат вазифаси

Номланиши	Соғин ҳайвонлар елинига ишлов бериш	

Коди	В	Малакадаражаси	3	

Лавозимларнинг эҳтимолий (тахминий) номланиши	Соғиш машиналари оператори	
Таълим ва ўқитишга талаблар	Ўрта махсус маълумот – малакали ишчиларни (хизматчиларни) тайёрлаш ўқув дастури.	
Амалий ишлар бўйича тажрибага талаблар	-	
Меҳнат қилишга рухсат бериш учун махсус талаблар	Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўл-йўриқ бериш (инструктаж ўтказиш)	

3.2.1.Меҳнат вазифалари

Номланиши	Елинни ювиш ва дорилаш	

Коди	В/01.3	Малакадаражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Соғишдан олдин ҳайвон елинини кўздан кечириш	
	Ҳайвон елинини тозалаш ва ювиш.	
	Қуруқ сочиқ ёки дезинфекцияловчи восита эритмаси сингдирилган салфетка билан ҳайвон елинини артиш.	
Зарур кўникмалар	Ҳайвон елинини кўздан кечириш ва унга ҳавфсиз ишлов бериш.	
	Индивидуал ҳимоя воситаларидан фойдаланиш.	
	Касал ҳайвонларни аниқлаш	
Зарур билимлар	Елинни парваришлаш қоидалари ва тез-тез учрайдиган касалликларнинг кўринишлари.	
	Ҳайвонлар хулқ-атворининг асослари (этология)	
	Сут безининг анатомо-морфологик тузилиши.	
	Сут безининг физиологияси ва патологияси.	
	Чорвачиликда рухсат этилган дезинфекцияловчи воситалар ва уларни қўллаш қоидалари.	
	Шахсий гигиена ва ишлаб чиқариш санитарияси талаблари.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.2.2. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Елинни соғишга тайёрлаш.	

Коди	В/02.3	Малакадаражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Елин ҳолатини кўздан кечириш ва пайпаслаб соғломлигини ўрганиш	
	Ҳайвон елинини қиздириш.	
	Ҳайвон елинини массаж қилиш/ўқалаш.	
	Сутни олдиндан махсус идишга соғиб олиш.	
	Махсус дезинфекцияловчи воситалар билан елин сўрғичларига ишлов бериш.	
Зарур кўникмалар	Сут безининг-елиннинг морфологик тузилиши, унинг физиологиясидан хабардор бўлиш	
	Сут безининг патологиясини аниқлай олиш.	
	Елинни массаж қилиш ва уни аппаратда соғишга тайёрлаш.	
	Елинни ювиш ва антисептик воситаларидан фойдаланиш	
Зарур билимлар	Ҳайвонлар сут безининг анатомияси ва морфологияси	
	Ҳайвонлар сут безининг физиологияси ва патологияси	
	Соғишда қўлланиладиган ювиш воситалари ва антисептиклар	
	Соғин ҳайвонларга бирламчи ветеринария ёрдамини кўрсатиш 	
	Ветеринария санитарияси ва гигиенаси	
	Сутга доир санитария талаблари	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.3. Умумлаштирилган меҳнат вазифаси

Номланиши	Ҳайвонларни машинада соғиш	

Коди	С	Малака даражаси	3	

Лавозимларнинг эҳтимолий (тахминий) номланиши	Машинада соғиш оператори	
Таълим ва ўқитишга талаблар	Ўрта махсус маълумот – малакали ишчиларни (хизматчиларни) тайёрлаш ўқув дастури.	
Амалий ишлар бўйича тажрибага талаблар	-	
Меҳнат қилишга рухсат бериш учун махсус талаблар	Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўл-йўриқ бериш (инструктаж ўтказиш)	

3.3.1. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Ҳайвонларни сут соғиш ускунаси ёрдамида соғиш	

Коди	С/01.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Соғиш аппаратини ишга тушириш.	
	Елин сўрғичларига соғиш стаканларини тақиш.	
	Сут чиқишини ва соғиш аппаратини ишлаш режимини назорат этиш.	
	Қолдиқ сутларни машинада соғиб олиш.	
	Соғиш аппаратини ўчириш.	
	Соғиш стаканларини елин сўрғичларидан ажратиш.	
	Сут соғиш аппаратлари ишлашини назорат этиш	
	Сут соғиш аппаратларини ювиш	
Зарур кўникмалар	Соғиш ускунаси ва анжомлари билан ишлаш.	
	Сут соғиш ускунаси ва анжомларидан тўғри фойдаланиш.	
	Ювиш ва дезифекцияловчи эритмаларни тайёрлаш.	
Зарур билимлар
	Сут соғиш техник воситаларнинг турлари ва тузилиши	
	Сут соғиш техник воситаларига доир санитария талаблари	
	Сут соғиш жараёнида ишлатиладиган дезинфекцион воситалар ва усуллар.	
	Ҳайвонлар сут бези ҳолатини ўрганишда клиник кўрикдан ўтказиш.	
	Сутга доир санитария талаблари	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.3.2. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Сут миқдори ҳисобини юритиш	

Коди	С/02.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Соғилган сут миқдорини ўлчаш идишларига санитар ишлов бериш.	
	Сут миқдорини ўлчаш идишларини кўздан кечириш, соз ҳолатга келтириш. 	
	Идиш ва ускуналарниқолдиқларидан тозалаш.	
	Ўлчов мосламаларни соз ҳолатга келтириш.	
	Сут миқдорини ўлчаш	
	Идиш ва мосламаларни ювиш ва дезинфекция қилиш	
Зарур кўникмалар	Сут миқдорини аниқлаш, идиш, ускуналар ва мосламалардан фойдаланиш.	
	Сут миқдорини аниқлаш ускуналарининг белгиланган санитария меъёрларини таъминлаш.	
	Сут соғиш анжомларини ювиш воситаларини қўллаш ва дезинфекция қилиш.	
Зарур билимлар	Сут миқдориниўлчаш усуллари ва мосламалари.	
	Сут соғиш ва сут миқдорини ўлчаш аанжомлари ва ускуналарини юишдв қўлланиладиган кимёвий ва дезинфекцияловчи воситалар.	
	Сут миқдоримни ўлчаш мосламалари билан ишлашда меҳнат мухофазаси.	
	Сут соғишда ҳисоб юритиш тартиблари ва замонавий усуллари.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.4. Умумлаштирилган меҳнат вазифаси

Номланиши	Сутга бирламчи ишлов бериш	

Коди	D	Малака даражаси	3	

Лавозимларнинг эҳтимолий (тахминий) номланиши	Соғиш машиналари оператори	
Таълим ва ўқитишга талаблар	Ўрта махсус маълумот – малакали ишчиларни (хизматчиларни) тайёрлаш ўқув дастури.	
Амалий ишлар бўйича тажрибага талаблар	-	
Меҳнат қилишга рухсат бериш учун махсус талаблар	Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўл-йўриқ бериш (инструктаж ўтказиш)	

3.4.1. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Сутга бирламчи ишлов бериш	

Коди	D/01.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Сутга бирламчи ишлов бериш ускуналарини техник ҳолати ва созлигини назорат этиш.	
	Сутни тозалаш ускуналарини ишга тайёрлаш, ишга тушириш ва назорат этиш.	
	Сутни пастеризация қилиш ускуналарини ишга тайёрлаш, ишга тушириш ва назорат этиш	
	Сутни совутиш ускуналарини ишга тайёрлаш, ишга тушириш ва назорат этиш	
	Сутни сақлаш ва топшириш ускуналарини тайёрлаш, ишга тушириш ва назорат этиш.	
	Созлаш ишларини бажариш.	
	Сутга бирламчи ишлов бериш ускуналари ишини тўхтатиш ва уларни ювиш.	
Зарур кўникмалар	Сутга бирламчи ишлов бериш жараёнида ускуналарининг назорат приборлари ва автоматика воситаларидан фойдаланиш.	
	Сутга бирламчи ишлов беришда ускуналарнинг бир текис ишлашини таъминлаш.	
	Ювиш ва дезифекцияловчи эритмаларни тайёрлаш.	
Зарур билимлар	Сутга бирламчи ишлов бериш ускуналарининг тузилиши, ишлаш принциплари ва техник таснифлари (характеристикалари).	
	Сутга бирламчи ишлов беришнинг технологик схемалари.	
	Сутга бирламчи ишлов бериш ускуналарини ишга тайёрлаш ва эксплуатацияси.	
	Суга бирламчи ишлов бериш ускуналарида ишлатиладиган дезинфекция воситалари ва усуллари.	
	Сутга бирламчи ишлов бериш ускуналари билан ишлашда меҳнат мухофазаси.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.4.2. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Сутни совутиш	

Коди	D/02.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Сут совутиш ускуналари созлигини назорат этиш.	
	Ускуналарнинг ишчи қопламасини ва таркибий қисмларини кирланишдан ва ишланган маҳсулотлар қолдиқларидан тозалаш.	
	Сутни совутиш ускуналарини дезинфекция қилиш	
	Назорат параметрлари бўйича ускуналар техник ҳолатини назорат этиш ва баҳолаш.	
	Ускуналарни совутувчи агент билантўлдирилганини назорат этиш.	
Зарур кўникмалар	Совутгични ишга тайёрлаш ва ишга тушуриш усулларини билиш.	
	Сут совутиш ускуналарининг белгиланган меъёрлардан четлашишини аниқлаш.	
	Сут совутиш ускуналарига техник хизмат кўрсатишда техник воситалар, бутламалар, приборлар ва диагностика воситалари билан ишлаш.	
	Сут соғиш ускуналарини созлаш кўникмаларига эга бўлиш.	
Зарур билимлар	Сут совутиш ускуналари турлари, уларнинг тузилиши, ишлаш принциплари ва техник таснифи (характеристикаси).	
	Сут совутиш ускуналарининг ишчи органлари жойлашуви ва қотирилиши.	
	Сут совутиш ускуналарининг умумий принципиал схемалари ва алоҳида ишчи органлари.	
	Сут совутиш ускуналарини ишлашга тайёрлаш ва эксплуатация қилиш қоидалари.	
	Сут соғиш ускуналарининг ишлаш режимлари.	
	Сут совутиш ускуналарини дезинфекция қилиш.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.5. Умумлаштирилган меҳнат вазифалари

Номланиши	Соғиш ускуна ва анжомларини тартибга солиш	

Коди	Е	Малака даражаси	3	

Лавозимларнинг эҳтимолий (тахминий) номланиши	Соғиш машиналари оператори	
Таълим ва ўқитишга талаблар	Ўрта махсус маълумот – малакали ишчиларни (хизматчиларни) тайёрлаш ўқув дастури.	
Амалий ишлар бўйича тажрибага талаблар	-	
Меҳнат қилишга рухсат бериш учун махсус талаблар	Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўл-йўриқ бериш (инструктаж ўтказиш)	

3.5.1. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Сут соғиш ускуналарини тозалаш ва ювиш.	

Коди	Е/01.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Сут соғиш анжомлаи, аппаратлари, мосламаларини механик тозалаш 	
	Сут соғиш ускуналарини соз ҳолатга келтириш	
	Сут соғиш ускуналарини ва қисмларини ювиш ва дезинфекция қилиш 	
	Сут соғиш ускуналари ва анжомларини қуритиш.	
Зарур кўникмалар	Сут соғиш аппаратлари, ускуналари, анжомларини тозалаш, ювиш ва дезинфекция қилиш	
	Сут соғиш ускуналарини қисмларга ажратиш ва йиғиш.	
	Ювиш ва дезифекцияловчи эритмаларни тайёрлаш.	
Зарур билимлар	Сут соғишда қўлланиладиган анжомлар, ускуналар ва аппаратлар: турлари,  тузилиши, ишлаш принциплари ва техниининг ишлаш принциплари ва техник характеристикалари.	
	Сут соғиш ускуналари ва анжомларига доир санитария талаблари	
	Сут соғиш жараёнида ва ускуналарига ишлатиладиган дезинфекция воситалари ва усуллари.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

3.5.2. Меҳнат вазифалари

Номланиши	Шахсий гигиена муложаларини бажариш	

Коди	Е/02.3	Малака даражаси	3	

Меҳнат жараёнидаги ҳаракатлари	Сут соғишдан олдин шахсий санитария-гигиена муложаларини бажариш	
	Иш жойини ва соғиш залини санитар жиҳатдан тартибга солиш.	
	Махсус кийимларни санитария талабларига мослигини таъмилаш.	
	Соғиш жараёни тугагандан сўнг санитария амалларини бажариш.	
Зарур кўникмалар	Сут соғишдан олдин шахсий санитария-гигиена муложаларини тўғри бажариш	
	Иш жойини тоза тутиш, соғиш залини тозалаш, санитария  амалларини бажариш.	
	Махсус кийимларни санитария талабларига мослигини таъмилаш.	
	Соғиш жараёни тугагандан сўнг санитария амалларини бажариш, иш ўринни тозалаш, ювиш, дезинфекция қилиш.	
Зарур билимлар	Сут соғишга доир медицина-санитария тартиб қоидалари	
	Сут соғишга доир ветеринария-санитария тартиб қоидалари	
	Иш жойини ва соғиш залига доир санитария талаблари	
	Соғиш жараёнидда қўлланиладиган ювиш ва дезинфекцияловчи воситалар.	
	Сут соғиш режимлари ва соғувчига меҳнат юкламаси.	
Бошқа тавсифлар	Бажариладиган ишларни юқори малакали ходим раҳбарлигида амалга ошириш	

IV-БЎЛИМ
Касб стандартнинг ишлаб чиққан ташкилотлар тўғрисида маълумотлар

1. Масъул ишлаб чиқувчи ташкилот
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги
(ташкилотноми)
Кадрлар ва ўқувюртлари бошқармаси бошлиғи
Абдуалимов Э.У        ____________________
(раҳбарнинг лавозими ва Ф.И.Ш.) (имзоси)	

2. Ишлаб чиқувчи ташкилотларнинг номлари
	Тошкент давлат аграр университети	
	Ипакчилик ва тутчилик факультети	
	Умумий зоотехния кафедраси мудири 
Соатов Ў.Р. _______________________ 	
	Умумий зоотехния кафедраси доценти 
Шарипов О.М. _______________________ 	

3.Тармоқ Кенгаши қарори

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Тармоқ кенгаши”  мазкур “Соғиш машиналари оператори” касб стандартини тасдиқлашга тавсия қилади.